• Sammy Mahdi

Akkoord over oprichting Europees Asiel Agentschap: eindelijk concrete stap

Sinds de migratiecrisis van 2015 onderhandelen de Europese lidstaten over een hervorming van het Europese asiel- en migratiebeleid, dat moet zorgen voor versterkte buitengrenzen, meer controle en solidariteit van alle lidstaten. De voorbije jaren leek dat akkoord ver weg, wegens de meningsverschillen tussen de lidstaten. In september 2020 deed de Europese Commissie een poging om de hervorming nieuw leven in te blazen met een Europees Asiel- en Migratiepact. Het politiek akkoord tussen de Raad en het Europees Parlement waarbij het Europees Ondersteuningsbureau voor Asielzaken (EASO) omgevormd worden tot een volwaardig Europees Asiel Agentschap (EUAA) is een belangrijke overwinning binnen het Pact.

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie, Sammy Mahdi, dringt al sedert zijn aantreden aan om dringend vooruit te gaan met dit dossier en niet in de loopgraven te blijven zitten. Er circuleren al 5 jaar voorstellen over de principes van het Europees Asiel Agentschap. De pakketaanpak van sommige lidstaten dat er een akkoord moet zijn op alle onderdelen van het Migratiepact vertraagt nodeloos de gang van zaken.


 “Dit ligt al op tafel sedert 2016. Tot nu was er geen vooruitgang mogelijk doordat alle gesprekken werden gegijzeld door op alle voorstellen binnen het EU Asiel- en Migratie Pact een akkoord te eisen van sommige landen. Maar time is now! Eindelijk worden er concrete stappen gezet om tot een Europees asiel- en migratiebeleid te komen. De volgende opdracht is EURODAC, waarbij er meer info dan enkel de vingerafdruk van asielzoekers in een databank komt en we migratie beter kunnen controleren.

Met een slagkrachtig Europees Asiel Agentschap moeten acute crisissituaties beter aangepakt worden. EASO heeft de voorbije jaren onder meer in Griekenland al steun verleend om de asielaanvragen sneller te behandelen. Met de oprichting van een groter team en een duidelijke opdracht, moet het EUAA in staat zijn om sneller en in meerdere landen te kunnen werken. Als een lidstaat asielzoekers die toekomen in dat land niet opvangt om na te gaan wie er nood heeft aan bescherming en wie kan terugkeren, betekent dat in praktijk dat ze ofwel doorstromen naar andere landen, ofwel daar jarenlang blijven zitten zonder zicht op hun toekomst. Het EUAA kan op dat moment actie ondernemen door de mensen sneller te laten registeren en opleidingen te geven hoe asielaanvragen moeten behandeld worden.

Wat betekent de oprichting van het Europees Asiel Agentschap:

  1. Er komt een verplichting voor de lidstaten om samen te werken met het EUAA.

  2. Het EUAA mag op eigen initiatief bijstand geven aan een lidstaat, en wanneer deze dat weigert, is een procedure voorzien waarbij de Europese Commissie bemiddelt en de bijstand zelfs kan opleggen.

  3. Bij situaties van verhoogde druk, zal het EUAA de operationele samenwerking en wederzijdse bijstand organiseren.

  4. Om meer coherentie tussen het beleid in de lidstaten te bekomen, zal het EUAA duidelijke richtlijnen en standaarden opstellen wanneer iemand bescherming krijgt.

  5. Het EUAA krijgt een superviserende rol in de spreiding van de verzoekers om internationale bescherming over de lidstaten. Dit zijn de herplaatsingen.

  6. Het EUAA zal zelfstandiger kunnen werken, met een verhoging van het eigen personeelsbestand van 100 naar 500. Er komt ook een pool van nog eens 500 nationale experts om bijstand te geven waar nodig.

  7. Er komt in 2024 een duidelijk monitoringmechanisme, waarbij het EUAA evaluatierapporten uitbrengt en aanbevelingen kan maken voor een betere toepassing van de Europese asielregels in de lidstaten. Hierbij wordt gebruik gemaakt van informatie aangeleverd door de lidstaten maar ook eigen plaatsbezoeken en controles. Lidstaten zullen een actieplan moeten voorleggen dat inspeelt op de aanbevelingen.

Het EASO werd opgericht in 2010 en is bevoegd om informatie te verzamelen en te delen. Het brengt bijvoorbeeld statistische verslagen uit en rapporten met landeninformatie, die de lidstaten kunnen helpen om een asielaanvraag te onderzoeken. Op vraag van een lidstaat kan EASO ook ter plaatse ondersteuning komen geven, maar het mag zich daarbij niet mengen in individuele asielprocedures. Het huidige bureau heeft te weinig slagkracht om ter plaatse situaties vooruit te doen gaan. Sneller procedures helpen de mensen om te weten waar ze aan toe zijn.