• Sammy Mahdi

ATV - Regionale terugkeerbureaus DVZ van start in Antwerpen, Gent, Namen en Luik

Een eerste reeks regionale terugkeerbureaus van de Dienst Vreemdelingenzaken, officieel ICAM-bureau, wordt vandaag geopend. Het gaat om bureaus in Antwerpen, Gent, Namen en Luik. De opening van regionale ICAM-bureaus past in de start van een volledig vernieuwde procedure inzake aanklampend terugkeerbeleid, de ICAM Support procedure (Individual Case Management Support).

Met de regionale terugkeerbureaus wil Mahdi een omslag realiseren in het terugkeerbeleid. Jaarlijks krijgen ongeveer 24.000 personen een eerste bevel om het grondgebied te verlaten (BVG). Dat is een document met de vermelding dat ze in de regel 30 dagen hebben om België te verlaten. Daarbij hangt het volledig van henzelf af of ze het land verlaten of niet. Ze worden aan hun lot overgelaten, niet begeleid, noch opgevolgd of gemonitord. Dat verandert nu.

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Sammy Mahdi:

Er wordt altijd geroepen om betere opvolging van mensen zonder papieren maar tot nu deed niemand het. De huidige procedure tot terugkeer wordt op dit moment vaak niet opgestart, terwijl je net tot intensieve begeleiding moet overgaan om de terugkeer te kunnen realiseren.  Iedereen die te horen krijgt dat hij België moet verlaten, zal op termijn individueel en aanklampend opgevolgd en begeleid worden naar een duurzaam toekomstperspectief.

Om dit te realiseren werden aanklampende specifieke terugkeertrajecten ontwikkeld met een verschillende aanpak van terugkeerbegeleiding naargelang de doelgroep. Het kan gaan om families met minderjarige kinderen, personen in onwettig verblijf die geïntercepteerd worden op het grondgebied en dergelijke meer. Er wordt daarbij ingezet op individuele begeleiding en intensieve gesprekken om de toekomst van de persoon te bespreken en eventuele vrijwillige terugkeer te kunnen realiseren, samen met Fedasil en middenveldorganisaties. Dankzij de nieuwe procedure hebben we ook een blijvend spoor van mensen die het grondgebied moeten verlaten.

Een eerste test met de nieuwe procedure en nieuwe terugkeerbegeleiders werd onlangs opgestart in Brussel in de gebouwen van DVZ. Vandaag worden de eerste regionale bureaus geopend in Antwerpen, Luik, Gent en Namen. Het gaat om een groeitraject. In de volgende weken wordt op graduele wijze verder opgeschaald en geëvalueerd. Er openen bijkomende regionale bureaus in onder meer Hasselt en Neufchateau in de volgende weken, uiteindelijk zullen in alle provincies op verschillende locaties ICAM-bureaus worden geopend. Ook zullen op lange termijn de loketten dagelijks bemand worden.

Terugkeerbegeleiders worden ingezet om de terugkeer te bevorderen van mensen in onwettig verblijf. Zij lichten de personen in onwettig verblijf in over hun dossier, moedigen hen aan tot terugkeer en ondersteunen hen in dit proces. De eerste terugkeerbegeleiders traden in dienst bij DVZ. In de volgende weken zullen in totaal 85 terugkeerbegeleiders aan de slag gaan. 60 medewerkers om individuele dossiers op te volgen, 19 om gezinnen met minderjarige kinderen van dichtbij op te volgen, 6 zullen aan de slag gaan in open terugkeerplaatsen.

We hebben nu een echte aanpak voor mensen zonder papieren, waar voordien eigenlijk niemand naar om keek. Ook omdat er simpelweg geen personeel was op de diensten om dat te doen. Ons terugkeerbeleid wordt kordater, maar ook menselijker omdat personen in onwettig verblijf begeleid worden naar een duurzaam toekomstperspectief, 

zegt Sammy Mahdi.

Het beleid richtte zich tot nu toe vooral op een fractie van de mensen zonder papieren die aangehouden en opgesloten worden, terwijl het grootste deel geen enkele opvolging kreeg. De nieuwe aanpak breidt de focus uit naar alle mensen in onwettig verblijf: personen die talrijke verblijfsprocedures hebben opgestart zonder enig succes, personen die hun verblijfsrecht verloren zijn, maar ook personen die nooit een verblijfsprocedure beoogd hebben.

***

Achtergrondinformatie ICAM: Wat zijn de concrete stappen in ICAM Support procedure?

Het gaat om een intensief begeleidingstraject waarbij minstens drie persoonlijke gesprekken met een ICAM-begeleider worden georganiseerd. In elk BGV wordt voortaan altijd een meldingsplicht opgenomen met een datum voor een eerste gesprek met een terugkeerbegeleider in een regionaal bureau voor terugkeerbegeleiding.

  • In een eerste gesprek wordt kennis gemaakt met een ICAM-begeleider, een vertrouwensband gesmeed en informatie gegeven over het verloop van het ICAM-traject. De administratieve situatie van de persoon in onwettig verblijf wordt overlopen, de persoon in onwettig verblijf krijgt de mogelijkheid om vragen te stellen of bijkomende inlichtingen te verschaffen die de ICAM-begeleider in staat moet stellen om de persoonlijke analyse van het dossier te voltooien.

  • In een tweede gesprek bespreekt de ICAM-begeleider zijn analyse van het dossier en zijn conclusie, rekening houdend met de aanvullende elementen die door de persoon in onwettig verblijf werden doorgegeven. Indien een verder verblijf niet mogelijk is, zal de ICAM-begeleider op zoek gaan naar verschillende mogelijke opties om vrijwillige terugkeer voor de persoon in onwettig verblijf mogelijk te maken en om een gedwongen terugkeer te vermijden.

  • In een derde gesprek krijgt de persoon in onwettig verblijf verder de kans om met de ICAM-begeleider te spreken over de terugkeermogelijkheden. De ICAM-begeleider ondersteunt de persoon in onwettig verblijf in het kader van de ondernomen stappen en/of uitgevoerde acties en beantwoordt alle mogelijke vragen van de persoon in onwettig verblijf. Indien nodig kan een bijkomend onderhoud worden voorzien. Nadien zijn er 3 mogelijkheden:

  • Ofwel het opstarten van een verblijfsprocedure om een verblijfsrecht uit te putten indien blijkt dat de persoon in onwettig verblijf daarvoor nog in aanmerking komt.

  • Ofwel vrijwillige terugkeer: in dat geval komt het accent te liggen bij Fedasil dat instaat voor de organisatie van de vrijwillige terugkeer. Op geregelde tijdstippen informeert de terugkeerbegeleider zich bij Fedasil en de persoon in onwettig verblijf over de concrete organisatie van de terugkeer.

  • Ofwel blijvend verzet tegen terugkeer: In dat geval zal worden overgegaan tot de voorbereiding van de gedwongen terugkeer (pre-identificatie, controle op adres) en tot meer dwangmaatregelen met als meest dwingende maatregel, een vasthouding in een gesloten centrum/open woonunit met het oog op een gedwongen verwijdering.