• Sammy Mahdi

Oekraïne: "Wie veilig kan terugkeren naar herkomstland, heeft geen automatische bescherming nodig"

Tot op heden zijn er 29.752 attesten afgeleverd aan mensen op de vlucht uit Oekraïne. 98 procent daarvan is Oekraïner, amper 2 procent (602 personen) heeft een andere nationaliteit dan de Oekraïense. Het gaat voornamelijk om familieleden bij een Oekraïner. Dat is merkelijk minder dan in sommige andere landen. In Duitsland bijvoorbeeld, heeft ongeveer 4,5% van de geregistreerde vluchtelingen een niet-Oekraïense nationaliteit (13.440 personen). Sommige andere EU-landen zijn soepeler in de toekenning van automatische bescherming aan niet-Oekraïners.

In tegenstelling tot verschillende Europese landen krijgen studenten, arbeidsmigranten en andere buitenlanders die niet permanent in Oekraïne verbleven, immers geen tijdelijk beschermingsstatuut in ons land. Er worden door de Dienst Vreemdelingenzaken vrij strenge regels gehanteerd voor wie automatische bescherming kan krijgen.


Derdelanders met een niet-permanent verblijf in Oekraïne hebben geen recht op het statuut tijdelijke bescherming. Zij krijgen geen toegang tot het registratiecentrum. Er wordt met hen een oplossing gezocht hoe ze geholpen kunnen worden om terug te keren naar het land van oorsprong indien ze daar hulp bij nodig hebben. Daartoe wordt een specifiek infopunt opgericht en ondersteuning door Fedasil is beschikbaar.


Voor derdelanders met permanent verblijf in Oekraïne werd een aparte flow ingericht in het registratiecentrum. Voor hen vindt een specifieke intake plaats op de Heizel door medewerkers van de Dienst Vreemdelingenzaken, gevolgd door een spoedonderzoek door DVZ om te bepalen of een derdelander in kwestie veilig kan terugkeren naar zijn land van herkomst. Derdelanders met lang (permanent) verblijf in Oekraïne hebben in regel ook geen automatisch recht op het statuut tijdelijke bescherming als zij veilig kunnen terugkeren naar hun land van herkomst.

"Iedereen die in Oekraïne zit, moet het land kunnen ontvluchten. Huidskleur en afkomst zijn niet van tel. Maar een Amerikaanse arbeidsmigrant, een Congolese student of een Tunesiër met tijdelijk verblijf hebben hier geen bescherming nodig, en moeten dus vervolgens terugkeren naar hun land. Dat lijkt me de logica zelve" 

aldus Staatssecretaris voor asiel en migratie Sammy Mahdi (CD&V).


Derdelanders met permanent verblijf die niet veilig en duurzaam kunnen terugkeren naar land van herkomst, komen wel in aanmerking voor de tijdelijke bescherming. Voorbeelden van derdelanders die wél de tijdelijke bescherming krijgen, zijn onder meer een Syrisch gezin dat in Oekraïne erkend was als vluchteling of een Wit-Russische vrouw geboren in Oekraïne, die niet veilig terug kan naar Wit-Rusland.

“Een Oekraïner kan niet veilig terugkeren naar zijn land. Migranten die in Oekraïne zaten en uit een veilig land komen, kunnen dat wel. Het beschermingsstatuut geldt voor wie niet terug kan naar zijn land van herkomst en nood heeft aan bescherming. Heel wat Europese landen gaan naar mijn aanvoelen te ver.

Derdelanders worden bij hun terugkeer naar het thuisland geholpen door de instellingen van de Europese Unie of de Lidstaten, indien ze hulp nodig hebben. Via de ambassades van de betrokken landen wordt er zodra het mogelijk een chartervlucht ingezet. Vanuit Polen, waar de meeste vluchtelingen toekomen, zijn er meerdere terugkeervluchten georganiseerd naar Tajikistan met 529 mensen aan boord en Kyrgyzstan met 169 mensen die naar hun land terugkeerden. Ook konden al 5.000 Oezbeken terugkeren naar huis. Er waren ook heel veel Turken aanwezig in Oekraïne. 15.000 burgers werden gerepatrieerd.